Wat de lichaamsbouw van een vis zegt over zijn jachtgedrag!

Vissen komen er in alle soorten en maten, zo heb je langwerpige vissen, hoge vissen, dikke vissen en dunne vissen. Deze vormen hebben ze natuurlijk niet voor niets. De vorm geeft ze een voordeel in hun omgeving of bijvoorbeeld tijdens het jagen.

Aan de hand van het uiterlijk van een vis kun je al best veel leren of het gedrag en dat wellicht zelfs toepassen in je visserij! Kijk naar het lichaam van een vis en je leest zijn levensverhaal. Wereldwijd zijn er ontzettend veel variaties; van pijlsnelle openwaterjagers zoals tonijnen tot echte hinderlaag rovers zoals snoeken. Toch vallen de meeste roofvissen grofweg onder enkele hoofdvormen. Zo heb je echte hinderlaag roofvissen, zoals de snoek dus, maar ook vissen die gemaakt zijn om heel precies te bewegen, zoals kogelvissen in de zee. Die zijn weer zo gemaakt dat ze precies door het koraal kunnen manoeuvreren.

Tonijnen zijn gemaakt om lange afstanden op hoge snelheid te zwemmen.

Of denk aan palingachtigen, die zijn weer gemaakt om door alle hoekjes en gaatjes te glijden. Andere vissen, zoals de baars, hebben een hele ‘normale’ vorm die het meest voorkomt. Zij zijn meer zijwaarts afgeplat. Dat maakt ze ongelooflijk wendbaar en stelt ze in staat om snel van richting te veranderen. Elke lichaamsvorm is het resultaat van miljoenen jaren evolutie en bepaalt precies hoe, waar en wanneer een vis jaagt. Vanuit deze basis zoomen we in op vijf van de bekendste roofvissen in Nederland: snoek, baars, snoekbaars, meerval en roofblei!

 

SNOEK> HINDERLAAG

De snoek is een toonbeeld van evolutie in zijn puurste vorm. Zijn torpedovormige lichaam en enorme staartvin maken hem perfect voor korte explosies. Ook zitten de meeste vinnen aan de achterkant van de vis. Zo zijn ze nog sneller op de eerste meters. Snoeken zijn hinderlaagjagers pur sang: ze kunnen enorm goed verstopt blijven tussen de planten en geen vin verroeren, om plotseling een schot te nemen en een aasvis te verrassen.

Snoeken kunnen van alles kwijt in die laadklep van ze!

Ook als je kijkt naar de spiervezels van een snoek zie je hoe hij jaagt. Snoeken hebben namelijk voornamelijk witte spiervezels. Dit zijn vezels die gemaakt zijn voor korte kracht explosies. Ze hebben niet veel uithoudingsvermogen, maar zijn dus wel super sterk op de eerste meters. Als je op snoek gaat vissen, zoek dan plekken waar ze in een hinderlaag kunnen liggen. Hier houden ze van en daar zijn ze op gebouwd, dus planten, splitsingen en allerlei structuren in het water zijn perfect voor onze groenjassen!

De meeste vinnen zitten achter op het lichaam, dit is puur voor acceleratie!

 

BAARS> WENDBAAR

In scherp contrast met de snoek staat de baars, met zijn zijwaarts afgeplatte lichaam en wendbare bouw. Baars is niet gemaakt voor lange achtervolgingen, maar voor korte, scherpe uitvallen. Ze zijn dus heel wendbaar en moeten het daarvan hebben. Dit zien we ook wel terug in het eetpatroon van baarzen, zij eten over het algemeen meer verschillende dingen dan snoeken.

Baarzen hebben een hele generieke bouw die veel vissen hebben.

Ze jagen, zeker als ze wat kleiner zijn, in scholen. Naast jagen, kunnen ze ook rond de bodem scharrelen voor kreeftjes, garnaaltjes en andere insecten. Een meer generalistische bouw is dan beter, hiermee kunnen ze eigenlijk alles, maar niets erg goed. Sterker nog, er zijn heel veel vissen met deze bouw en soms wordt deze vorm ook ‘baars achtig’ genoemd.

“Een meer generalistische bouw is dan beter, hiermee kunnen ze eigenlijk alles, maar niets erg goed”

Baarzen hebben wel camouflage waardoor ze minder opvallen rond planten, structuren en dergelijke. Deze camouflage is niet alleen handig voor het jagen, maar ook om zelf te vermijden dat ‘ie wordt gegeten! Baars staat namelijk hoog op het menu van de snoek.

 

SNOEKBAARS> SLIMME ROVER

Snoekbaars heeft een bouw die echt precies tussen een baars en een snoek in zit. Kenmerkend zijn de grote ogen die hem een voorsprong geven in troebel water en bij weinig licht. Deze vis jaagt rustig, ook vaak vanuit een hinderlaag. Vaak ligt een snoekbaars dicht bij de bodem, waar hij zich bijvoorbeeld verstopt achter een steen om uit de stroming en uit het zicht te liggen. Toch weten we nu dat de grotere exemplaren niet per se bij de bodem leven. Zou het zijn omdat ze minder te vrezen hebben van andere roofdieren als ze zo groot zijn?

Snoekbaars is een bijzondere, deze zit qua bouw precies in tussen de baars en de snoek. Maar goed, hij heet ook niet voor niets snoekbaars.

Snoekbaarzen kunnen heel kieskeurig zijn en vaak werkt een trage en wat subtielere presentatie het beste. Denk aan slanke shads met een kleine schoepstaart, shads met V-staarten op een dropshot of zelfs een creature bait op een C-rig. Begin je net met vissen op snoekbaars? Vis dan vooral op de bodem om de meeste kans te maken. Vis ook zeker niet te snel!

 

MEERVAL> ALLESETER

Waar andere roofvissen zich onderscheiden door snelheid of wendbaarheid, vertrouwt de meerval op pure kracht. Zijn cilindrische, gespierde lichaam en brede bek zijn gemaakt om allerlei soorten voedsel op te nemen wat in de bek past. Ze hebben een lang en afgeplat lichaam met bekdraden op de kop. Dit verklapt dat ze van nature goed aangepast zijn op een leven vlakbij de bodem.

De meerval blijft een bizarre vis en een super efficiënte rover.

Meervallen jagen vooral met behulp van hun gevoelige bekdraden. Hiermee kunnen ze ‘proeven’ in het water en trillingen waarnemen. Dit kunnen ze zelfs zo goed dat ze hun ogen eigenlijk niet nodig hebben en dat is mooi, want ze zijn nagenoeg blind. Nog een leuk feitje over meervallen is dat ze achteruit kunnen zwemmen. Snoeken, snoekbaarzen en baarzen kunnen dit niet!

 

ROOFBLEI> TORPEDO

Wie ooit een roofblei heeft zien jagen, weet hoe spectaculair het eraan toe kan gaan. Deze slanke, torpedovormige vis is gebouwd voor snelheid. Tijdens het jagen vertrouwt de roofblei ook vooral op zijn snelheid. Roofblei jaagt vaak in open water en is goed te vangen op snel gevist kunstaas. Zeker wanneer je kunstaas precies is afgestemd op het aasvis aanbod van die stek, kun je hele goede zaken doen op deze mysterieuze vissen.

De borstvinnen van een roofblei zijn zo gemaakt dat de vis stabiel blijft op hoge snelheid.

Je kunt ook zien aan de staart dat ze snel zijn, want deze is vrij groot vergeleken met het lichaam en de staartwortel is ook stevig. De borstvinnen zijn ook vrij groot, wat de roofblei stabiliteit geeft op hoge snelheid. Vis je dus op roofblei, speel dan in op zijn snelheid!

 

De manier waarop een roofvis gebouwd is, vertelt alles over zijn jachttechniek en dus over hoe jij je aan kunt passen. Door deze biologische kennis slim toe te passen, vergroot je niet alleen je inzicht in de onderwaterwereld, maar ook je kans op succes!