Waarom worden baarzen zo groot in Nederland?

In de Nederlandse Deltawateren lijken baarzen opvallend groter te worden dan in andere wateren. Hoewel de baars een algemeen voorkomende vissoort is, is er relatief weinig bekend over het gedrag en leefwijze van Perca fluviatilis. Dit is de aanleiding voor een grootschalig visonderzoek waarin sport- en beroepsvissers sleutelrollen vervullen. 

Bron & Header Foto: Sportvisserij Nederland – De kern van dit onderzoek is het telemetrisch volgen van gezenderde baarzen in het Haringvliet, Hollandsch Diep en benedenrivierengebied. Hiermee moet duidelijker worden waarom baarzen in deze delta zulke extreme lengtes bereiken, en worden migratiepatronen van deze roofvis in kaart gebracht.

In de Delta groeien baarzen uit tot mega formaten! FOTO: Sportvisserij Nederland

TRACKING VAN BAARZEN

Met name het Haringvliet heeft de afgelopen jaren een bijna mythische status verworven onder sportvissers. De grote lengte én het uitzonderlijke aantal baarzen van dergelijk formaat maken het tot een hotspot voor vissers uit heel Europa. De vissen vallen niet alleen op door hun afmetingen, maar ook door hun brede bouw en kracht. Het zijn de ware bodybuilders onder de baarzen.

Baarzen worden voorzien van een tag, zodat wetenschappers ze kunnen volgen. FOTO: Sportvisserij Nederland

In maart 2025 is onder de naam Perchtrack een groot onderzoek gestart door Sportvisserij Nederland, VisAdvies en diverse Nederlandse en Duitse onderzoeksinstituten. Gedurende drie dagen konden sportvissers hun grote vangsten (≥ 40 cm) via WhatsApp doorgeven. Onderzoekers verzamelden deze vissen, acclimatiseerden ze zorgvuldig, en plaatsten een akoestische zender in de buik. Elke vis kreeg daarnaast een externe, felgele ‘floy-tag’.

De baarzen in het onderzoek worden voorzien van een floyd-tag. De terugvangsten van deze duidelijk gemerkte vissen kunnen extra informatie verschaffen over groei en migratiegedrag. FOTO: Sportvisserij Nederland

HULP VAN SPORTVISSERS

Sportvissers speelden een cruciale rol: hun kennis en gerichte vangstmethoden zorgden voor de juiste vissen. In tegenstelling tot sleepnetten of elektrovisserij kon via de hengel namelijk selectief op grote exemplaren worden gevist. “Deze vissers zijn eigenlijk gepassioneerde mede-onderzoekers,” aldus Hendry Vis van VisAdvies.

Hendry Vis heeft flink meegewerkt aan dit onderzoek! FOTO: Sportvisserij Nederland

In totaal zijn er 71 baarzen gezenderd en weer vrijgelaten. Dankzij tachtig ontvangers in de regio, van het Haringvliet tot de Nieuwe Waterweg, wordt hun zwemgedrag nu gevolgd. Elke zender geeft een uniek signaal af, zodat onderzoekers kunnen analyseren waar de vissen paaien, foerageren en overwinteren. Naast migratiegegevens wil men ook weten waarom deze baarzen zo groot worden. Onderzoekers vermoeden dat het voedsel, de leeftijd en de groeisnelheid hierbij een rol spelen.

MENU VAN REUZEN

Via stabiel isotopenonderzoek op schubben en vinmateriaal wordt onderzocht wat de Haringvlietbaarzen precies eten. Is het voedsel deels afkomstig uit zee (zoals garnalen of haring), of puur uit zoetwaterbronnen? Deze gegevens kunnen ook inzicht geven in het soort water waarin de vis zich heeft opgehouden.

Van de baarzen wordt een klein beetje weefsel afgenomen voor genetisch onderzoek. FOTO: Sportvisserij Nederland

In juni 2025 worden grote baarzen uit onder meer Zwitserland, Frankrijk en Duitsland verzameld bij beroepsvissers. Deze exemplaren worden vergeleken met de ‘Deltabaarzen’ op het gebied van genetica, maaginhoud en morfologie. Interessant detail: de plaatsing van ogen en bek kan informatie geven over het type prooi dat een baars makkelijk kan vangen.

GENETISCH UNIEK

Met moderne genetische technieken wordt nu onderzocht of Haringvlietbaarzen ook genetisch afwijken van soortgenoten in andere stroomgebieden. “We weten al dat baars zich per stroomgebied net iets anders gedraagt, maar misschien hebben we hier wel echt een unieke populatie te pakken,” aldus onderzoeker Niels Brevé.

De akoestische transponders zijn zo klein dat ze het natuurlijk gedrag van de baarzen in het onderzoek niet beïnvloeden. FOTO: Sportvisserij Nederland

Door ‘jaarringen’ op schubben te tellen wordt de leeftijd van de vissen vastgesteld. Die informatie vertelt ook iets over de groeisnelheid per jaar. Worden de Deltabaarzen simpelweg ouder? Of groeien ze door warmere deltawateren elk jaar harder?

“Wat we nu leren, kan helpen om deze bijzondere vis ook in de toekomst te behouden,” besluit Brevé. “Elke nieuwe kennis levert uiteindelijk betere bescherming op. En dat is hard nodig! Niet alleen voor ons sportvissers, maar ook voor de gezondheid van onze Nederlandse wateren.”