Heeft de maanstand invloed op je vangstkansen?

De maan speelt een grotere rol in ons dagelijks leven dan je misschien denkt. Eb en vloed, en daarmee ook de stromingen in getijdenrivieren, worden direct beïnvloed door de stand van de maan. De vraag is of het van invloed is op onze vangsten? Sommigen plannen hun hele visdag rond de maanstanden, terwijl anderen juist thuisblijven bij een bepaalde stand. Wat is hier waar over?  Is het puur een mythe of zit er waarheid achter? Tijd om het uit te zoeken!

De maan speelt een gigantische rol in het leven op aarde. Neem alleen al de getijden: zonder de maan zouden eb en vloed tot wel 75% minder sterk zijn. De maan trekt met haar zwaartekracht aan de aarde en zorgt ervoor dat het water stijgt en daalt, waarbij de hoge waterstanden de baan van de maan volgen. Ook onze dagen zouden er heel anders uitzien zonder de maan. Doordat de maan de aarde afremt, duurt een dag nu 24 uur. Zonder maan zou de aarde veel sneller draaien en zouden dagen slechts zo’n zes uur duren. Deze zouden dan korter, hectischer en stormachtige winden hebben tot ver boven de 160 kilometer per uur.

De verschillende fases van de maan.

Maar hoe zit het met vissen? Onder sportvissers woedt al lang een discussie: heeft de stand van de maan invloed op vangsten, of is dat een fabeltje? De één zweert erbij en mijdt bijvoorbeeld de nieuwe maan, terwijl de ander er geen seconde rekening mee houdt. Vistijd is immers vistijd en als je niet vist, kun je ook niets vangen.

WETENSCHAPPELIJK BEWIJS

Eerder werd vooral bij mariene soorten (zeevis) aangetoond dat de maanstand hun paaigedrag en foerageeractiviteiten kan beïnvloeden. Maar hoe zit dat bij zoetwatervissen? De Amerikaanse onderzoekers Mark Vinson en Ted Angradi besloten dit uit te zoeken. Ze analyseerden de hengelvangsten van maar liefst 341.959 muskies (Esox masquinongy) en ontdekten iets bijzonders: de maanstand bleek invloed te hebben. Rond volle en nieuwe maan werden er significant meer muskies gevangen. Vissers die hun trips bewust rond volle maan planden, konden gemiddeld zo’n 5% meer vis vangen dan vissers die willekeurige dagen kozen.

Bij muskies was de invloed van de maan wel degelijk aanwezig.

Opvallend was dat het effect sterker was bij grote vissen (boven 102 cm), sterker in de zomer dan in het voor- of najaar, en duidelijker zichtbaar op noordelijke breedtegraden. Er werd geen verschil gevonden tussen ervaren en beginnende vissers. Dat wijst erop dat het effect niet komt door betere technieken, maar echt biologisch bepaald is.

SOLUNAR THEORIE

Op basis van dit soort inzichten ontstond de solunartheorie: de gedachte dat de positie van zon en maan te gebruiken is om piekmomenten voor jacht en visserij te voorspellen. Tegenwoordig zijn er talloze gratis en betaalde diensten die op basis hiervan tabellen maken voor de ‘beste vistijden’.

Bij forel had de maan weer helemaal geen invloed.

Maar werken die ook echt? Onderzoekers Quigley et al. (2023) testten dit door vangsten per inspanningseenheid (CPUE) (bij het vissen op forel) te vergelijken met solunartabellen en andere omgevingsvariabelen. Het resultaat: de voorspelde piekmomenten correleerden wel met de maanstand, maar hadden geen effect op de vangsten. Wat wel een sterke invloed had, was iets heel eenvoudigs: de temperatuur. Warmer weer leverde duidelijk meer vangst op dan welke maanstand of solunartabel dan ook. De invloed van de maan is dus per vissoort verschillend.

HOE ZIT DAT IN NL?

Dat de maan dus invloed heeft, dat weten we zeker, want wij hebben hier op sommige wateren te maken met getijden. Deze zijn zeer bepalend voor het jachtgedrag van snoek, snoekbaars en baars en daarmee is de maan dus ook belangrijk. Of de maanstand direct invloed heeft? Dat weten we niet zeker. De ene visser denkt van wel, de andere denkt van niet. Wel produceert een volle maan meer licht dan een nieuwe maan. Wanneer je in het donker op snoekbaars vist, kunnen ze met volle maan beter zien. Zou dit invloed hebben op de vangst?

Met volle maan is er meer licht. Zou je dan ook meer vangen?

Snoek is natuurlijk gerelateerd aan een muskie, maar om de conclusie te trekken dat de maan directe invloed heeft op de vangsten, daar is te weinig bewijs voor. Hiervoor zou eenzelfde soort onderzoek moeten plaatsvinden zoals Vinson en Angradi hebben gedaan en dit zal ongetwijfeld hele interessante resultaten opleveren. Ook zullen verschillende soorten vissen anders reageren, zoals je zag met de muskie en forel.

Hierdoor kunnen we geen harde conclusies trekken en willen we jullie juist stimuleren om zelf eens een paar maanden je vangsten bij te houden en te vergelijken met de maanstand. We zijn benieuwd naar jullie resultaten!