Meerval eet vooral invasieve exoten!

Interessant nieuwst vanuit de Sportvisunie! Vaak is er discussie wat de impact van meervallen zou zijn op de visstand. De ene beweert dat meervallen erg destructief zijn, de ander beweert dat meervallen geen negatieve invloed hebben. Recent onderzoek bij de stuwen en sluizen van Lith heeft een aantal zeer interessante inzichten gegeven!

Het onderzoek werd uitgevoerd door Wageningen Marine Research, in samenwerking met Waardenburg Ecology en de Sportvisunie, in opdracht van het ministerie van LVVN en Rijkswaterstaat.

Header foto – Sportvisunie – Tussen oktober 2023 en augustus 2025 onderzochten wetenschappers de meervalpopulatie bij Lith. Daarbij werd niet alleen gekeken naar het dieet van de vissen, maar ook naar hun gedrag, mobiliteit en relatie met waterbeheer. De resultaten zijn op meerdere punten verrassend. In totaal werden 152 meervallen gevangen en onderzocht in het gebied rond Lith. Een deel van deze vissen werd gemerkt en later opnieuw gevangen om een inschatting te maken van de populatiegrootte.

Een groot onderzoek naar meerval bij Lith had verrassende uitkomsten. FOTO: Sportvisunie

Daarnaast kregen 30 meervallen een zender, waarmee hun bewegingen langdurig gevolgd konden worden. Van 20 van deze gezenderde vissen waren uiteindelijk voldoende gegevens beschikbaar voor analyse. Ook werd bij een deel van de vissen de maaginhoud onderzocht om inzicht te krijgen in hun voedselkeuze.

DIEET: EXOTEN STAAN HOOG OP HET MENU

Bij 90 meervallen is gekeken naar wat zij daadwerkelijk hadden gegeten. Slechts bij 27% van de vissen werd voedsel in de maag aangetroffen, wat past bij het opportunistische en onregelmatige eetpatroon van meervallen. Wat opviel: het dieet bestond vrijwel volledig uit invasieve exoten. Met name uitheemse rivierkreeften en Ponto-Kaspische grondels kwamen veelvuldig voor. Soorten die vaak worden genoemd in discussies, zoals de Chinese wolhandkrab, bleken nauwelijks een rol te spelen.

Onder andere rivierkreeften stonden hoog op het menu.

Nog opvallender: trekvissen kwamen vrijwel niet voor in het dieet. In de hele onderzoeksperiode werd slechts één aal van ongeveer 35 centimeter aangetroffen. Dit wijst erop dat meervallen bij Lith vooral eten wat lokaal overvloedig aanwezig is, en dat waren in deze periode vooral invasieve soorten.

MINDER HONKVAST DAN GEDACHT

Een ander belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat meervallen minder plaatsgebonden zijn dan vaak wordt aangenomen. Sommige gezenderde vissen werden tot wel 70 kilometer stroomafwaarts waargenomen in het benedenrivierengebied. Dit laat zien dat meervallen zich over grote afstanden kunnen verplaatsen. Hun aanwezigheid bij Lith bleek sterk seizoensgebonden. In het voorjaar en de zomer werden de meeste meervallen waargenomen, terwijl hun aantallen in de winter sterk afnamen. Watertemperatuur bleek hierbij de belangrijkste factor.

Er werd lang gedacht dat meerval erg honkvast is. FOTO: Sportvisunie

Daarnaast reageerden sommige meervallen opvallend direct op het beheer van de waterkrachtcentrale. Wanneer de centrale werd ingeschakeld, trokken bepaalde vissen uit het gebied. Bij uitschakeling keerden ze vaak weer terug. Dit suggereert dat ook menselijk waterbeheer direct invloed heeft op het gedrag en de locatiekeuze van meervallen.

IMPACT OP TREKVISSEN

Binnen deze studie was de impact van meerval op trekvissen beperkt. Tegelijkertijd plaatsen de onderzoekers daar duidelijke kanttekeningen bij. In de onderzochte periode waren er relatief weinig trekvissen aanwezig in het gebied, en bestond de meervalpopulatie vooral uit kleine tot middelgrote exemplaren. Grote meervallen van meer dan 1,5 meter, die in andere Europese studies vaker in verband worden gebracht met predatie op trekvissen, zijn in deze periode nauwelijks gevangen of waargenomen.

In dit onderzoek ontbraken de echt grote exemplaren. Wat zij precies voor invloed hebben, is nog niet goed bekend.

Predatie door grote exemplaren kan daarom niet worden uitgesloten, maar kwam in deze metingen niet duidelijk naar voren. De onderzoekers wijzen er bovendien op dat meervallen profiteren van warmere omstandigheden. Bij stijgende watertemperaturen en toenemende aantallen meerval én trekvissen kan de kans op interacties in de toekomst toenemen, zoals in andere Europese riviersystemen al is waargenomen.

Er is inderdaad dus meer onderzoek nodig om de echte invloed van meerval op trekvis te achterhalen. Wel is het goed nieuws dat onder deze groep meervallen de invasieve exoten hoog op het menu stonden.